Wypalenie zawodowe nazywane również bornout to problem, który z roku na rok dotyka coraz większej liczby pracowników. Składa się na niego wiele symptomów i ma bardzo złożony obraz. Najkrócej ujmując, wypalenie zawodowe można stwierdzić, wówczas kiedy zaangażowany pracownik traci motywację do swoich obowiązków poprzez psychiczne, emocjonalne, a nawet fizyczne wyczerpanie, co skutkuje brakiem efektywności i kompetencji.
Rozwijając tę myśl wypalenie zawodowe jest odpowiedzią organizmu na stres związany z obowiązkami służbowymi, objawia się mniejszą motywacją i utratą energii, pogorszeniem jakości wykonywanych zadań i złymi relacjami z pracownikami.
Jakie są objawy wypalenia zawodowego?
Objawy wypalenia zawodowego wpływają nie tylko na nasze życie zawodowe, ale również rodzinne, partnerskie czy przyjacielskie. Zazwyczaj dotykają każdego obszaru życia człowieka i mają przejawy fizyczne, behawioralne i emocjonalne.
- Fizyczne: zmęczenie, zaburzenia snu, zaburzenia apetytu, spadek aktywności seksualnej, nadużywanie używek, zaniedbywanie aktywności fizycznej bóle somatyczne, obniżona odporność, płaczliwość
- Behawioralne: obniżony nastrój, znużenie, niezadowolenie z pracy, uraz wobec ludzi, poczucie osamotnienia, brak celów życiowych i zawodowych, obwinianie się, niska samoocena, bezsilność, negatywne myśli, nawet te samobójcze
- Emocjonalne: agresywność, brak zainteresowania relacjami interpersonalnymi, niechęć do pracy, kompulsywne podejmowanie decyzji, negatywne nastawienie do pracowników, trudności w wyrażaniu opinii, częste spoglądanie na zegarek w pracy, korzystanie z L4, brak organizacji pracy
Wypalenie zawodowe to choroba?
Syndrom wypalenia zawodowego to bez wątpienia kolejna choroba cywilizacyjna, która dotyka współczesne społeczeństwo. Objawy wypalenia zawodowego mogą być tak silne, że nie pozwalają na codzienne wykonywanie zawodowych obowiązków, a brak jakichkolwiek działań i reakcji może spowodować, że pracownik popełnia błędy, skutkujące dotkliwymi konsekwencjami dla firmy.
W czerwcu 2019 WHO wpisało wypalenie zawodowe do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD) i ma obowiązywać od 1 stycznia 2022 roku. Bornout przestaje zatem być tylko koncepcją kulturowo- społeczną czy zestawem objawów, a zakwalifikowano je jako za syndrom zawodowy związany z bezrobociem i zatrudnieniem i już za ponad rok lekarze z tego tytułu będą mogli wystawić zwolnienie lekarskie.
Czy przerwa w wykonywaniu obowiązków służbowych (L4) przeznaczona na odpoczynek i walkę z dolegliwościami wypalenia zawodowego to szansa czy zagrożenie? Pracownik z pewnością będzie miał szanse na szybsze dojście do formy, z drugiej zaś strony zwolnienie brane teoretycznie na leczenie wypalenia zawodowego mogę spowodować liczne nadużycia. Pracodawcy już boją się symulowania choroby.
Wypalenie zawodowe dotyka Polaków
Wg Badań z Satysfakcji Pracy (2016) wynika, że wypalenie zawodowe to problem prawie 25% Polaków, więc jak dodamy do nich tych, którzy będą chcieli wykorzystać powyższe L4 niezgodnie z jego przeznaczeniem to obawy pracodawców mogą wydawać się naprawdę słuszne. Dodatkowo pamiętajmy, że Polska od dawna walczy, jednak jak na razie bezskutecznie z wysokim poziomem wystawianych zwolnień lekarskich, która znacznie przekracza średnią europejską. Z kolei Jolanta Jastrzębska, psycholog i ekspert ds. zmiany kariery, Manpower Group, uspokaja twierdząc, że „wprowadzenie wypalenia zawodowego na listę jednostek chorobowych jedynie usystematyzuje diagnozowanie i nie powinno wpłynąć na zwiększoną liczbę zwolnień L4. Pracownicy, którzy obecnie doświadczają lub doświadczali wypalenia, mogli korzystać ze zwolnień lekarskich, ale ich schorzenia były inaczej diagnozowane.”
Stres przyczyną wypalenia zawodowego?
Przyczyn wypalenia zawodowego może być wiele, tak samo jak może dotknąć każdego z nas. Z badania Kronos Incorporated i Future Workplace wynika, że na wypalenie zawodowe mają wpływ: nieadekwatne wynagrodzenie (41 proc.), przeciążenie pracą (32 proc.), nadgodziny (32 proc.), nieefektywne zarządzanie w firmie (30 proc.), brak związku między rolą pracownika, a strategią firmy (29 proc.), niska kultura pracy (26 proc.). W dzisiejszych czasach professional burnout jak mówi K. Zańska-Kozłowska z UEK „to inaczej odpowiedź organizmu na stres, którego źródłem jest sytuacja w pracy.
Inne przyczyny wypalenia zawodowego
Wypalenie zawodowe może być reakcją na długotrwałe przeciążenie obowiązkami, zbyt odpowiedzialne oraz trudne zadania, a także wyczerpującą, monotonną i nudną pracę. Często występuje, gdy praca przestaje dawać satysfakcję, pracownik przestaje się rozwijać zawodowo, czuje się przepracowany i niezadowolony z wykonywanego zajęcia, które niegdyś sprawiało mu przyjemność.” Jak widać to sytuacje stresogenne „graj pierwsze skrzypce” w przyczynach wypalenia zawodowego. A polscy pracownicy są w czołówce najbardziej zestresowanych. Narodowy Wskaźnik Stresu zrealizowany przez firmę Extended DISC przedstawia, że w Polsce jest on na poziomie 2,22 (2009). Dla porównania w Niemczech 1,53, w USA 1,51, a w Anglii 1,47.
Początkowo uważano, że wypalenie zawodowe dotyczy pracowników mających bezpośredni związek z pomaganiem innym, czyli nauczycieli, psychologów, lekarzy czy pielęgniarek. Jak pokazują najnowsze badania dotyka ono w szczególności osób od których wymaga się dużej odpowiedzialności i zaangażowania emocjonalnego. Są to często osoby wykształcone, zdolne i pracujące w korporacjach, dla których praca jest najważniejszą wartością w życiu. Tacy ludzie całą swoją energię i czas poświęcają służbowym obowiązkom, rezygnując z życia osobistego, zatracają chęci do sportu, hobby, życia towarzyskiego i rodzinnego.
Jak zatrzymać pracownika? Zobacz ten artykuł.
Szefie działaj prewencyjnie! Jak uniknąć wypalenia zawodowego swoich pracowników?
Dobry pracodawca to nie tylko taki, który wypłaca wynagrodzenie na czas, organizuje szkolenia, ale ten któremu bliskie jest samozadowolenie jego pracowników. Powinien obserwować swój zespół i starać się eliminować negatywne czynniki, motywować, wspierać i słuchać oraz zachęcać do komunikowania swoich potrzeb i problemów. Ludzie chcą pracować w miejscach, które są przyjemne, gdzie mogą realizować zawodowo swoje pasje i pomagać innym, a przy tym zarabiać.
Wypalenie zawodowe wpływa negatywnie nie tylko na pracownika, ale również na jego miejsce pracy. Badanie z 2017 r. przeprowadzone przez Kronos Incorporated i Future Workplace potwierdza, że wypalenie zawodowe utrudnia budowanie zaangażowanego zespołu i co ciekawe występuje przede wszystkim w dużych firmach.
Pracodawca może stosować różne środki, aby wspierać swoich pracowników, zaczynając od zatrudniania nowego pracownika: ważne jest przydzielanie mu obowiązków zgodnie z jego możliwościami, kompetencjami i doświadczeniem. Kolejnym krokiem jest możliwość rozwoju, wyznaczanie celów i wyzwań, które będą czyniły pracę bardziej satysfakcjonującą. Bardzo ważne jest również budowanie kultury organizacyjnej, która ceni pozytywne relacje i w otwarty sposób komunikuje się z pracownikiem.
Wypalenie zawodowe a wypoczynek
Najważniejszy jest jednak wypoczynek po pracy i rozładowanie stresu, który jest główną przyczyną wypalenia zawodowego. Pamiętajmy przy tym, że stresu nie da się zupełnie wyeliminować z życia zawodowego. Z przeprowadzonego ostatnio badania Hays Poland wynika, że nawet 84% pracowników doświadcza w obecnej pracy czynników powodujących stres. Przez wypoczynek zatem można rozumieć dwie rzeczy:
Pierwsza, którą można nazwać intuicyjną to dobry sen, krótka przerwa w ciągu pracy, rozsądna liczba przepracowanych godzin czy urlop.
Druga to wypoczynek podczas czasu wolnego po pracy, który powinniśmy aktywnie wykorzystać np. na rozładowanie stresu za pomocą łagodnego wysiłku fizycznego i właśnie do tego powinien zachęcać i angażować swoich pracowników pracodawca. Szczególnie teraz w okresie zimowym, gdzie bardziej jesteśmy narażeni na chwiejny nastrój, nie powinniśmy zapominać o aktywności fizycznej. Stres to nic innego jak nadmiar kortyzolu w organizmie, który można spalić wyłącznie poprzez ruch. W pracy możemy zaproponować naszym pracownikom krótką przerwę na ćwiczenia izometryczne, a po pracy ćwiczenia kardio. Pamiętajcie taki ruch powinien trwać minimum 20 minut dziennie, nie tylko dla przyjemności, ale w celach zdrowotnych.
Co powinien zrobić pracodawca, aby uchronić pracowników przed wypaleniem zawodowym?
Pracodawca powinien angażować swoich pracowników do tego, aby aktywnie spędzali czas po pracy i rozwijali swoje pasje. Brak życia po pracy, jak wiemy, jest jedną z przyczyn wypalenia zawodowego. Firmy które chcą uniknąć tego zjawiska powinny wspierać hobby pracownika i zachęcać go do dzielenia się swoimi pasjami wewnątrz organizacji, może dzięki temu rozbudzą pasję w innych współpracownikach. Wiele firm w obecnej sytuacji związanej z Covid-19 daje swoim pracownikom dodatkowy benefity w postaci możliwości skorzystania z terapii zdrowia psychicznego. To wielki i bardzo ważny krok , który ma znaczenie również przy wypaleniu zawodowym.
Zobacz, jak zadbać o pracownika na wakacjach!
Zatrzymaj wypalenie zawodowe! TOP 3 sposoby:
Najlepsza jest oczywiście prewencja, jeśli jednak widzimy w biurze problemy, roztargnienie pracowników, warto reagować. Aby zatrzymać wypalenie zawodowe, należy:
- Zmniejszyć obciążenia pracą.
- Odwrócić uwagę od pracy jako głównego zajęcia w życiu.
- Zaangażować pracowników do nowego zajęcia, które sprawia radość, zachęcenie do poszukiwania hobby czy uprawiania sportu.
Jak więc widać pracodawca ma wiele możliwości, aby wspierać pracowników w ich dobrostanie i wcale nie wydaje się to być trudne. Problem pojawia się wtedy, gdy praca staje się najistotniejszą wartością w życiu, dlatego warto angażować i wspierać swoich pracowników w rozwijaniu ich pasji i hobby czy kibicować w pokonywaniu sportowych wyzwań, a tym którzy są bardziej emocjonalni zapewnić dostęp do wizyty u psychologa. U szczęśliwego pracownika wzrasta poziom endorfin, który rzeczywiście pomaga uwolnić się od stresu i niweluje jego negatywne skutki. Dlatego tak ważne jest dostosowanie czynników tzw. „prewencyjnych” do indywidualnych potrzeb pracownika, należy dać mu możliwość wyboru najlepszego rozwiązania dostosowanego do jego aktualnej sytuacji.
Zobacz również: Ile kosztuje zdrowa kultura organizacji? Wellbeing pracowników
Chcesz wiedzieć, jak skuteczna jest Twoja komunikacja wewnętrzna? Nie zgaduj – sprawdź, gdzie stoisz za pomocą Barometru komunikacji wewnętrznej! Rozpocznij Quiz >
